Listy pasterskie (wstęp)

Wiadomości wstępne

Po omówieniu Listów więziennych (Flp Kol Flm Ef) w ramach zbioru przypisywanego św. Pawłowi (Corpus Paulinum), pozostał nam jeszcze do przedstawienie zestaw trzech tekstów określanych jako Listy pasterskie. Są to: Pierwszy i Drugi List do Tymoteusza (1-2Tm) oraz List do Tytusa (Tt). Są one zgrupowane razem ze względu na wzajemne podobieństwa zarówno co do treści, jak i formy.

Tzw. List do Efezjan (III)

Treść i teologia listu

1. Wstęp (1,1n)

Nagłówek listu (praescriptio) spełnia wszelkie wymogi klasycznej epistolografii hellenistycznej. Jest podany:

• nadawca, superscriptio, zawsze w mianowniku: Paweł (w.1),
• adresat, adscriptio, zawsze w celowniku: święci i wierni (w.1), oraz 
• pozdrowienie, salutatio: łaska (gr. charis) i pokój (gr. eirēnē) od Boga, naszego Ojca, oraz Pana, Jezusa Chrystusa (w.2).

Tzw. List do Efezjan (II)

Gatunek literacki

Tzw. List do Efezjan ma charakter pisma okólnego skierowanego nie tylko — albo  — nie tyle do konkretnej gminy chrześcijańskiej, co raczej do szeregu wspólnot lokalnego Kościoła na terenie Frygii Większej, borykającego się z pewnymi problemami o charakterze dogmatyczno-moralnym. Przyjmuje zatem formę listu otwartego, takiej współczesnej encykliki papieskiej.

Maryja - prefiguracje w ST i Jej obraz w NT

Miesiąc maj, poświęcony w tradycji Kościoła Katolickiego szczególnej czci NMP, skłania nas dzisiaj ku podjęciu tematyki maryjnej. Niech zatem tematem wiodącym obecnego rozważania będą niewiasty ST jako prefiguracja Maryi oraz Jej obraz w NT.

Na wstępie należy wyjaśnić termin: „prefiguracja”. Oznacza on: „zapowiedź”. Chodzi nam zatem o takie postaci kobiet ze ST, które poprzez swoją postawę duchową i moralną „zapowiadają” osobę Maryi jako Matki Mesjasza i Matki Kościoła. W terminologii biblijnej używa się często w takich kontekstach pojęcia: „typ”. Można więc powiedzieć, że chodzi nam o kobiety, które są typem Maryi.

Tzw. List do Efezjan (I)

Zakwestionowana autentyczność

W najstarszych i najlepszych rękopisach greckich Nowego Testamentu (Codex Vaticanus oraz Codex Sinaiticus), w ich tekście pierwotnym pochodzącym z IV wieku, brakuje wzmianki o Efezie w nagłówku listu oraz w samym tekście. Dopiero znacznie późniejsze kopie tych kodeksów z przełomu VI i VII wieku oraz Codex Alexandrinus z V wieku zawierają w tytule sformułowanie pros Efesiūs (czyli „do Efezjan”) oraz adres en Efesō (czyli „w Efezie”) w pozdrowieniu (1,1). Można zatem przypuszczać, iż do IV wieku włącznie ten list nie miał swoich jasno sprecyzowanych adresatów (!) i — jak niektórzy sądzą — był swoistą „matrycą” do powielania.

List do Filemona

Wprowadzenie

List do Filemona należy do tzw. listów proto-Pawłowych, co do których nie było w starożytności chrześcijańskiej i nie ma obecnie żadnych wątpliwości w kwestii ich autorstwa. Ponadto jest to pismo, które wyszło bezpośrednio spod pióra Pawła — bez żadnej pomocy skrybów i sekretarzy, jak to było w zwyczaju i praktyce epoki grecko-rzymskiej. Większość bowiem swoich listów również Paweł pisał korzystając z ich fachowych usług, o czym przekonaliśmy się choćby w przypadku Listu do Rzymian, który wśród końcowych pozdrowień zawiera też i takie wtrącenie: „Pozdrawiam was w Panu i ja, Tertios, który napisałem ten list” (Rz 16,22).

List do Kolosan (II)

Treść i tematy teologiczne Listu do Kolosan

Zasadniczą tematyką Listu do Kolosan jest chrystologia, trzeba przyznać — jaśniej sformułowana niż w innych listach Pawłowych. Apostoł podkreśla jedyne pośrednictwo Jezusa między Bogiem a stworzeniem oraz Jego rolę w pojednaniu całego stworzenia z Bogiem. Pojednanie dokonuje się przez śmierć Jezusa i jest źródłem prawdziwego pokoju dla ludzkości. Paweł przedstawia w liście swoją wizję powszechnego, uniwersalnego wymiaru zbawienia, które przynosi Mesjasz. Stąd mamy tu pojęcia Ciała, Głowy i kosmicznego triumfu Chrystusa.